cải mả
Định nghĩa
Danh từ:
- Màu đen bẩn, xỉn màu: "cải mả" dùng để chỉ một màu đen không sạch sẽ, xám xịt, thường thấy trên các bề mặt bị ố bẩn lâu ngày.
- Tình trạng răng bị ố vàng hoặc đen, xỉn màu, không đều: Trong cách nói thông tục, "cải mả" thường được dùng để miêu tả hàm răng bị nhiễm màu, xỉn đen, mất đi vẻ trắng sáng và đều đặn.
Tính từ:
- Có màu đen bẩn, xám xịt: Dùng để miêu tả đặc tính màu sắc của một vật.
- (Về răng) Bị ố vàng, xỉn đen, không đều: Dùng để miêu tả tình trạng của răng.
Ví dụ sử dụng
Danh từ:
- Anh ta có hàm răng cải mả vì hút thuốc lá nhiều năm. (Anh ta có hàm răng xỉn đen vì hút thuốc lá nhiều năm.)
- Màu cải mả của bức tường cho thấy nó đã rất cũ. (Màu đen xỉn của bức tường cho thấy nó đã rất cũ.)
Tính từ:
- Hàm răng cải mả khiến anh ấy ngại cười. (Hàm răng xỉn đen khiến anh ấy ngại cười.)
- Chiếc áo màu trắng giờ đã ngả sang màu cải mả. (Chiếc áo màu trắng giờ đã ngả sang màu đen bẩn.)
Các cách sử dụng nâng cao
- "răng cải mả": Cụm từ cố định, dùng phổ biến để chỉ tình trạng răng bị ố, xỉn màu, thường do vệ sinh kém, hút thuốc hoặc dùng nhiều chất tạo màu.
- Ông cụ tuy già nhưng răng không hề cải mả. (Ông cụ tuy già nhưng răng không hề bị xỉn đen.)
Biến thể và từ gần giống
- Cải táng: (Động từ) Chỉ hành động bốc mộ, cải táng người đã khuất. "Cải mả" trong một số ngữ cảnh có thể được dùng với nghĩa bóng, liên tưởng đến màu sắc của đất ở mộ phần.
- Xỉn màu: (Tính từ) Chỉ trạng thái mất đi độ sáng bóng, tươi mới của màu sắc, có thể dùng thay thế trong một số trường hợp.
- Ố vàng: (Tính từ) Thường dùng để miêu tả răng hoặc vật dụng bằng nhựa/giấy bị ngả màu vàng theo thời gian.
Từ đồng nghĩa
- Đen bẩn: Có màu đen không sạch.
- Xám xịt: Có màu xám tối, u ám.
- Thâm đen: (Dùng cho răng) Có màu đen thẫm.
Từ trái nghĩa
- Trắng sáng: (Đối với răng) Có màu trắng và sạch sẽ.
- Sạch sẽ: Không có vết bẩn, màu sắc tươi mới.
- Đều đặn: (Đối với răng) Có hình dáng và màu sắc đồng đều.
Lưu ý sử dụng
- Từ "cải mả" mang sắc thái khá thô tục, dân dã. Nên tránh dùng trong văn phong trang trọng hoặc khi nói chuyện trực tiếp với người khác về khuyết điểm của họ để không gây mất lịch sự.
- Thường được dùng nhiều nhất trong cụm từ "răng cải mả". Khi dùng với nghĩa chỉ màu sắc nói chung, nó ít phổ biến hơn.